Verlichting

Concept artikel jaarboekje Heemkunde

EN ZIJ SPRAK: “HET WORDE LICHT ……

Op 21 december 2012 stelde wethouder Loes Stokkelaar op de markt met een druk op de knop, de nieuwe stadsverlichting van Ootmarsum in werking. Dat was wel even wennen. Lichtstralers op de torens, vloerspots rondom verschillende gebouwen, gekleurd licht op de beelden en rood licht rond de putten : de reacties liepen ver uiteen. “Het is hier net Disneyland”, maar ook “Geweldig wat een fijne sfeer !”. Het was gewoon even wennen, vooral toen de torens in het blauwe licht bleven staan. Na de inregelperiode kwam het allemaal goed en had Ootmarsum een exclusieve centrumverlichting.  Die periode van verlichtingin Ootmarsum. begon in 1850 toen er maar liefst 13 lantaarnpalen geplaatst werden in het centrum. Daar werd toen direct door het gemeentebestuur de
functie van nach
twaker aan verbonden want deze lampen moesten wel dagelijks met de hand, staand op een laddertje, aangestoken en gedoofd worden. We hebben er de huidige functie van nachtwacht, met jaarlijks één ronde op oudejaarsavond door Ben Morshuis, aan overgehouden.

Nu, in 2015, staan de lantaarns er nog, maar geen petroleumlonten, ook geen gaskousjes, geen natriumlampen maar met energiezuinige LED verlichting.

Wie in Ootmarsum denkt aan licht denkt direct aan Buyvoets. Daar had je na de oorlog niet alleen Harrie Buyvoets die het Ootmarsumse gasbedrijf opgezet heeft, maar ook Herman Buyvoets die z’n sanitairwinkel aan de Oostwal had en de werkplaats aan de Cellenkampstraat,of de andere Harrie Buyvoets die z’n elektrazaak aan het kerkplein en later aan de Schiltstraat had, maar bij de centrumverlichting spelen Gerard en zijn opvolger zoon Gert Jan Buyvoets een rol. De vader van Gerard (90) begon in 1921 aan de Grotestraat een elektriciteitzaak, mede omdat hij een baantje bij de gemeente had van monteur en meteropnemer. Wanneer het om stroom ging moest je Buyvoets hebben. Niet alleen voor thuis, maar ook de verlichting in de kerk en de nieuwe gevelverlichting in het centrum. In 1967 Werd op de belangrijkste gebouwen een speciale verlichting met lichtbakken met natriumlicht en kwikdamplampen aangebracht. Ter gelegenheid van de herinrichting van het centrum in 1984 werd deze verlichting aangepast en deels vernieuwd.

Feestverlichting.

De feestdagen in december worden nog feestelijker wanneer de straten mooi verlicht zijn : er moest een feestverlichting komen.In1964 werd een fraaie kerstverlichting door de gezamenlijke ondernemers in het centrum aangebracht. Slager Ben Steinmeijer, kapper Ben Holsink en hotelier Henk van der Maas samen met manefacturier Jan Essink namen hiertoe het initiatief. In 1971 kwamen de centrumondernemers in een spoedberaad bijeen onder voorzitterschap van Gerard Brandehof. De ondernemers ( 24 waren aanwezig) waren niet tevreden over de tijden dat de verlichting brandde en er waren teveel plekken waar nog niets was aangebracht en daar bovenop kwam het bericht dat er een tekort was van HFL. 750,-. Er kwam een nieuwe opzet ; elke ondernemer betaalde een hogere bijdrage en er kwam een nieuwe bezetting voor werkgroep Feestverlichting binnenstad Ootmarsurn. Er  traden aan: Ben Steinmeijer, Piet Wilms, Jan Smellink en Guus Brons. Nieuwe armaturen werden gemaakt bij de LTS en het geheel werd eigen kracht aangebracht en aangesloten. In 1977 kwam Peter Johannink bij de werkgroep en nog steeds werd met gloeilampen gewerkt. In 1979 brandde de verlichting wegens de energieschaarste maar van 16.00 tot 21.00 uur en was de begroting van de werkgroep opgelopen tot boven de HfI.6.000,-. Jan Koopmans jr. zorgde voor tijdklokken. In 1984 was er geen feestverlichting in verband met de herinrichting van de binnenstad. In dat jaar werd door de ondernemers een nieuwe feestverlichting, een nieuwe gevelverlichting op verschillende panden en een geluidsinstallatie in het centrum aangebracht waarvan de totale kosten maar liefst HfI.35.581,- waren. Gerard Brandehof memoreerde als voorzitter in een vergadering in 1988 de grote verdiensten van Guus Brons, die zich vanaf 1964 voor de feestverlichting had ingezet. Nu, anno 2015 wordt de feestverlichting nog steeds op eigen kracht door de ondernemers van Ootmarsum in de kerstmaand aangebracht. Vrijwilligers onderhouden de armaturen, alle lampen zijn uitgewisseld voor energiezuinige LED lampen en vele armaturen geven in de feestmaand glans aan het centrum.

Gevelverlichting.

Na meer dan 25 jaar begon de bestaande gevelverlichting danig gebreken te vertonen, de oude
kwikdamplampen mochten niet meer worden gebruikt en de lichtbakken vielen bijna van de muur.
Toen bij de opening van het nieuwe gemeentehuis van DinkeIland in Denekamp er “lichtbomen” met LED verlichting werden geplaatst, was in Ootmarsum steeds meer het geluid te horen “als toeristenstadje mag je wel eens iets aan die gevelverlichting doen … “. Het opporren van raadsleden, het aanschieten van wethouders bleef zonder succes, zodat ik m’n broer vroeg een plan van aanpak te maken, hij zat tenslotte in het vak bij Holland Signaal. Met dit plan stapten we in 2009 naar de zojuist aangesteld Hoofd ontwikkeling van de Gemeente DinkeIland, Harald Zegeren. “Dat komt goed uit want we zijn met een gemeentebreed plan voor kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte bezig”. Dat was mooi. Wethouder Loes Stokkelaar kon een jaar later in de stadsraad Ootmarsum melden dat er een bedrag van € 600.000,- was uitgetrokken voor Ootmarsum. Nieuwe bestratingen, hier en daar een herinrichting maar ook een omvangrijk verlichtingsplan. Het werd groots aangepakt in een van de eerste bijeenkomsten werd met een power point door Prof.Dr.Norbert Wasserfurth – professionele ‘lighting-designer’- een sfeerplan gepresenteerd. “Ootmarsum in het Twentse korenveld
met korenbloemen en klaprozen”. Het plan bestond uit een ring van witte lantaarnpalen rond de wallen waarin een groenkleurige verlichting wordt aangebracht. Alle rustieke lantaarnpalen in het centrum worden voorzien van naar beneden uitstralende LED verlichting. In het centrum worden verschillenden gevels, monumenten en beelden aangelicht in de lichtbruine kleur van het koren. Als opvallende markeringen in dit korenveld krijgen de 5 torens de blauwe kleur van de korenbloemen en de drie stadsputten de kleur van de klaproos. Daar viel ons de mond van open. We hadden gedacht dat de oude lichtbakken vervangen zouden worden door nieuwe …. dat was even wennen.
Maar dat ging gauw. Wethouder Loes Stokkelaar stelde een werkgroep in en er vond veel overleg plaats en de meningen liepen dan weer uiteen en dan weer samen. “We komen er uit” juichte Hans Lammers, ambtelijk belast met de begeleiding. De nieuwe verlichting brengt meer leven in de avonduren in het centrum, zo komen de monumenten beter tot hun recht en ontstaat een mooie sfeer en bovenal: de nieuwe verlichting is energiezuinig door gebruik van LED. De Firma Ziut uit Arnhem en Apeldoorn werd hoofdaannemer, de firma Luminext uit Doorn leverde de draadloze besturing, de firma Lammerink Ootmarsum leverde armaturen en verzorgde de montage, de firma InnoLumis uit Amersfoort leverde de nieuwe lampen voor de lantaarnpalen en Lichtadviseur Daaf Ledeboer uit Deventer werd projectleider. Het werd onderhand 2011 en de werkgroep begon toch ongeduldig te worden want er was beloofd dat de oplevering uiterlijk in 2012 zou plaatsvinden en het was inmiddels december geworden. Met pandeigenaren en bewoners moest worden overlegd: een paal voor de deur of een straler aan de gevel, en: waar haal je stroom voor de torenverlichtingen vandaan etc. Toch werd met st(r)oom en kokend water een soort ingebruikneming georganiseerd vlak voor de kerst, op 21 december 2012. De ondernemersvereniging, de stadsraad, de horeca en aanwonenden konden meemaken dat wethouders Alphons Steggink en Loes Stokkelaar op de grote rode knop op de markt drukten en daarmee de verlichting van het stadhuis en een deel van de verlichting van de kerk in werking stelden.

De rest van de installaties kwamen er in de loop van 2013, maar het inregelen van de kleuren (draadloze bediening via internet) door de hoofdaannemer uit Amersfoort via de firma in Apeldoorn en de lichtadviseur en de projectleider, liet nog op zich wachten. Te vaak stonden de torens in het blauwe licht: dat mocht enkel op hoogtij dagen. Het wordt hoog tijd dat de inregeling van het licht in Ootmarsum rechtstreeks geregeld kan worden. Het regelprogramma op de laptop van een zorgzame medeburger lijkt een goeie oplossing …..

Al met al is het zonder meer een fraai project geworden dat het centrum toch weer meer allure
geeft. Tijdens de eerste museumnacht in Ootmarsum op 26 oktober 2013 was het totaalpakket aan gevelverlichting te bewonderen en was het project afgesloten.

Nu we geen echte winters meer kennen, kunnen we de donkere avonden ook de straat op : een stuk plezieriger nu er sfeerverlichting brandt.

Je moet er wel van willen genieten, want zo zegt een bekend spreekwoord: “zij die de
duisternis niet merken zullen het licht nooit zoeken …. ”

RM

Januari 2015